آب مروارید چشم یا کاتاراکت (Cataract) زمانی ایجاد میشود که عدسی طبیعی چشم بهتدریج شفافیت خود را از دست بدهد. این مشکل میتواند باعث تاری دید، حساسیت به نور، کاهش دید شب و اختلال در فعالیتهای روزمره شود.
افزایش سن شایعترین عامل آب مروارید است، اما دیابت، ضربه به چشم، مصرف طولانیمدت داروهای کورتونی و سیگار نیز میتوانند خطر ابتلا را افزایش دهند.
نکته مهم: تنها درمان اثباتشده برای برداشتن آب مروارید، جراحی است. قطره، مکمل غذایی یا ورزش چشم نمیتواند عدسی کدرشده را دوباره شفاف کند.
علائم اولیه آب مروارید چیست؟
نشانههای شایع عبارتاند از:
- تاری دید یا احساس وجود مه مقابل چشم.
- حساسیت به نور و خیرگی چراغ خودروها.
- کاهش دید هنگام رانندگی در شب.
- زرد یا کمرنگ دیده شدن رنگها.
- تغییر مکرر شماره عینک.
- دوبینی در یک چشم.
آب مروارید معمولاً بهآرامی پیشرفت میکند. کاهش ناگهانی بینایی، درد شدید چشم یا مشاهده جرقههای نور همراه با مگسپران جدید نیازمند بررسی فوری است.
برای آشنایی بیشتر با معاینات مرتبط، راهنمای مراقبت از چشم و خدمات چشمپزشکی را مطالعه کنید.
چه زمانی باید آب مروارید را عمل کرد؟
برخلاف تصور رایج، لازم نیست آب مروارید کاملاً پیشرفته یا اصطلاحاً «رسیده» باشد.
اگر تاری دید یا خیرگی باعث اختلال در مطالعه، رانندگی، کار یا زندگی روزمره شود، ممکن است جراحی مناسب باشد.
طبق راهنمای مؤسسه NICE بریتانیا، تصمیم به جراحی نباید صرفاً بر اساس نمره بینایی گرفته شود؛ کیفیت زندگی، علائم، وضعیت سایر بخشهای چشم و ترجیح بیمار نیز اهمیت دارند.
روشهای عمل آب مروارید: فیکو یا لیزر؟
عمل فیکوامولسیفیکیشن (Phaco)
فیکو یکی از رایجترین روشهای جراحی آب مروارید است. جراح از طریق برشی کوچک، عدسی کدر را با کمک امواج فراصوت خرد و خارج میکند و لنز مصنوعی را جایگزین آن میسازد.
عمل آب مروارید با لیزر فمتوسکند
در این روش، لیزر برخی مراحل جراحی، مانند ایجاد برش یا تقسیم عدسی، را انجام میدهد. بااینحال ممکن است همچنان استفاده از امواج فراصوت ضروری باشد.
یافته جدید سال ۲۰۲۶: راهنمای علمی انجمن اروپایی جراحان آب مروارید و عیوب انکساری (ESCRS) نشان میدهد که جراحی معمول و روش کمکگرفته از لیزر از نظر نتایج کلی بینایی و میزان عوارض قابلمقایسه هستند.
بنابراین گرانتر بودن روش لیزری لزوماً به معنای نتیجه بهتر نیست.
بهترین لنز برای عمل آب مروارید کدام است؟
انتخاب لنز داخل چشمی (IOL) به وضعیت چشم، میزان آستیگماتیسم، سبک زندگی و انتظارات بیمار بستگی دارد.
| نوع لنز | مزیت اصلی | محدودیت احتمالی |
|---|---|---|
| تککانونی (Monofocal) | دید واضح در فاصله انتخابشده | معمولاً نیاز به عینک برای فواصل دیگر |
| توریک (Toric) | اصلاح آستیگماتیسم منظم قرنیه | احتمال نیاز به عینک همچنان وجود دارد |
| چندکانونی یا سهکانونی | کاهش وابستگی به عینک برای دور و نزدیک | احتمال بیشتر هاله نور و خیرگی |
| عمق فوکوس افزایشیافته (EDOF) | دید بهتر در فواصل دور و میانی | احتمال نیاز به عینک مطالعه |
جدیدترین تحقیقات ۲۰۲۶ درباره لنزهای چشم
در یک فراتحلیل منتشرشده در اوت ۲۰۲۶، پژوهشگران نتایج ۱۰ کارآزمایی تصادفی شامل ۸۷۴ چشم را بررسی کردند.
نتایج نشان داد لنزهای سهکانونی در مجموع دید نزدیک بهتر و وابستگی کمتری به عینک ایجاد میکنند، درحالیکه نتایج دید دور و میانی در دو گروه لنز سهکانونی و EDOF تا حد زیادی قابلمقایسه بود.
بااینحال، لنزهای سهکانونی ممکن است هالههای نوری و خیرگی بیشتری ایجاد کنند.
توصیه کاربردی: اگر زیاد رانندگی شبانه میکنید، با کامپیوتر کار میکنید یا مطالعه بدون عینک برایتان مهم است، حتماً این موضوع را پیش از انتخاب لنز با جراح در میان بگذارید.
دوره نقاهت عمل آب مروارید چقدر است؟
بیشتر بیماران در همان روز جراحی به خانه بازمیگردند. بهبود بینایی ممکن است طی چند روز آغاز شود، اما ترمیم کامل چشم گاهی تا حدود هشت هفته طول میکشد.
مراقبتهای مهم عبارتاند از:
- استفاده از قطرههای تجویزشده طبق دستور پزشک.
- خودداری از مالیدن چشم.
- استفاده از محافظ چشم در صورت توصیه جراح.
- پرهیز موقت از فعالیتهای سنگین مطابق دستور پزشک.
- شرکت در معاینات پس از عمل.
عوارض احتمالی شامل عفونت، التهاب، افزایش فشار چشم، تورم شبکیه و در موارد نادر جداشدگی شبکیه هستند.
طبق اطلاعات مؤسسه ملی چشم آمریکا، حدود ۹ نفر از هر ۱۰ بیمار پس از جراحی بهبود بینایی را تجربه میکنند؛ البته نتیجه به سلامت سایر بخشهای چشم نیز بستگی دارد.
در صورت درد شدید، کاهش ناگهانی دید یا قرمزی قابلتوجه پس از عمل، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول درباره آب مروارید
آیا آب مروارید بدون عمل درمان میشود؟
خیر. عینک مناسب و نور بیشتر میتوانند موقتاً به بهبود عملکرد بینایی کمک کنند، اما عدسی کدر را درمان نمیکنند.
آیا عمل آب مروارید درد دارد؟
معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود و درد قابلتوجهی ندارد؛ بااینحال احساس فشار یا ناراحتی خفیف ممکن است وجود داشته باشد.
آیا آب مروارید بعد از عمل برمیگردد؟
خود آب مروارید برنمیگردد، اما ممکن است کپسول پشت لنز مصنوعی کدر شود. این وضعیت که به آب مروارید ثانویه معروف است، معمولاً با لیزر YAG قابل درمان است.
هزینه عمل آب مروارید در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
هزینه به شهر، مرکز درمانی، نوع لنز، دستمزد جراح و پوشش بیمه بستگی دارد. به دلیل نوسانات قیمت تجهیزات و ارز، بهتر است هزینه روز عمل، لنز و خدمات پس از جراحی را مستقیماً استعلام کنید.
آیا بعد از عمل هنوز به عینک نیاز داریم؟
ممکن است. میزان وابستگی به عینک به نوع لنز، شماره چشم و نتیجه جراحی بستگی دارد.
انتخاب جراح آب مروارید در طبیبو
پیش از جراحی، با یک متخصص چشمپزشکی مشورت کنید تا سلامت قرنیه و شبکیه، نوع لنز مناسب و خطرات احتمالی بررسی شوند.
در طبیبو میتوانید اطلاعات پزشکان و مراکز تخصصی چشم، از جمله بیمارستان چشم آفتاب، را مشاهده و مقایسه کنید.
منابع علمی
۱. Yu و همکاران، ۲۰۲۶؛ مقایسه لنزهای سهکانونی و EDOF در ۱۰ کارآزمایی تصادفی
۲. راهنمای علمی ESCRS؛ توصیههای مبتنی بر شواهد درباره جراحی آب مروارید، منتشرشده در ۲۰۲۶
۳. مؤسسه ملی چشم آمریکا (NEI)؛ جراحی آب مروارید، نتایج و مراقبتها
۴. راهنمای NICE بریتانیا؛ مدیریت آب مروارید در بزرگسالان
این مطلب بر اساس منابع علمی موجود تا نوامبر ۲۰۲۶ تهیه شده و جایگزین تشخیص یا مشاوره تخصصی چشمپزشکی نیست.











