کرایوتراپی (Cryotherapy) یا سرمادرمانی، روشی پزشکی برای از بین بردن برخی ضایعات پوستی از طریق انجماد کنترلشده است. در این روش معمولاً از نیتروژن مایع با دمای حدود ۱۹۶- درجه سانتیگراد استفاده میشود.
کرایوتراپی بیشتر با عنوان فریز زگیل شناخته میشود، اما کاربردهای آن به زگیل محدود نیست. این روش برای درمان برخی ضایعات خوشخیم و پیشسرطانی پوست نیز به کار میرود.
کرایوتراپی برای درمان چه بیماریهایی استفاده میشود؟
مهمترین کاربردهای کرایوتراپی عبارتاند از:
- زگیل معمولی دست و پا: زگیلهای ویروسی که ممکن است به یک یا چند جلسه درمان نیاز داشته باشند.
- زگیل کف پا: ضایعاتی که به دلیل فشار هنگام راه رفتن گاهی دردناک میشوند.
- زگیل تناسلی: بعضی زگیلهای خارجی ناشی از HPV؛ البته فریز کردن زگیل به معنی حذف ویروس از بدن نیست.
- کراتوز اکتینیک: ضایعات پیشسرطانی ناشی از آسیب طولانیمدت نور خورشید.
- اسکینتگ و کراتوز سبورئیک: برخی زائدههای پوستی خوشخیم که پس از تشخیص پزشک قابل درمان هستند.
کرایوتراپی در شاخههای تخصصی سرطانشناسی و زنان نیز کاربردهایی دارد، اما انجماد تومورها و ضایعات داخلی با فریز معمولی پوست متفاوت است.
برای آشنایی با روشهای دیگر میتوانید صفحه درمان بیماریهای پوستی را مطالعه کنید.
جدیدترین تحقیقات درباره اثربخشی کرایوتراپی در سال ۲۰۲۶
در یک مرور نظاممند و متاآنالیز منتشرشده در آوریل ۲۰۲۶، نتایج ۷ مطالعه کارآزمایی بالینی با مجموع ۱۲۳۳ بیمار مبتلا به کراتوز اکتینیک بررسی شد.
نتایج نشان داد کرایوتراپی و درمان فوتودینامیک (PDT) از نظر پاکسازی ضایعات، اثربخشی کلی مشابهی داشتند؛ بااینحال، نتایج زیبایی پوست در گروه فوتودینامیک بهتر بود.
همچنین مرور علمی دیگری در اوت ۲۰۲۶ تأکید کرد که انتخاب روش انجماد، نوع ضایعه و ارزیابی دقیق پوست در موفقیت درمان نقش مهمی دارند.
این یافتهها به معنی موفقیت یکسان کرایوتراپی برای همه زگیلها یا ضایعات پوستی نیستند.
مراحل انجام کرایوتراپی چگونه است؟
ابتدا پزشک نوع و وضعیت ضایعه را بررسی میکند. سپس نیتروژن مایع با اسپری یا ابزار مخصوص روی محل موردنظر اعمال میشود.
پس از انجماد ممکن است پوست سفید شود و سپس قرمزی، تورم یا تاول ایجاد شود. در روزهای بعد، بافت آسیبدیده بهتدریج جدا شده و پوست ترمیم میشود.
نکته مهم: خالهای مشکوک، ضایعات در حال تغییر یا زخمهایی که بهبود نمییابند، نباید بدون بررسی تخصصی فریز شوند؛ زیرا گاهی نمونهبرداری برای تشخیص ضروری است.
کرایوتراپی زگیل چند جلسه طول میکشد؟
برخی زگیلها با یک جلسه درمان میشوند، اما زگیلهای مقاوم ممکن است به جلسات بیشتری نیاز داشته باشند.
طبق اطلاعات آکادمی پوست آمریکا (AAD)، جلسات فریز زگیل ممکن است با فاصله ۲ تا ۴ هفته تکرار شوند.
تعداد جلسات به اندازه، محل، نوع زگیل و واکنش پوست بستگی دارد.
مراقبت بعد از کرایوتراپی
پس از فریز، تاول یا دلمه ممکن است ایجاد شود. برای بهبود مناسب:
- محل درمان را تمیز نگه دارید و از کندن دلمه خودداری کنید.
- تاول را تا حد امکان دستکاری نکنید.
- از پانسمان یا وازلین تنها طبق راهنمایی پزشک استفاده کنید.
- در صورت افزایش درد، قرمزی منتشرشونده یا ترشح غیرعادی با پزشک تماس بگیرید.
بیشتر ضایعات سطحی طی حدود یک تا سه هفته ترمیم میشوند، ولی درمانهای عمیقتر ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
عوارض کرایوتراپی چیست؟
درد موقت، تورم، تاول، تغییر رنگ پوست و ایجاد اسکار از عوارض احتمالی هستند.
در برخی افراد، بهویژه در پوستهای تیرهتر، روشنشدن یا تیرهشدن محل درمان میتواند طولانیمدت یا دائمی باشد.
هزینه کرایوتراپی چقدر است؟
قیمت کرایوتراپی به تعداد و اندازه ضایعات، ناحیه بدن، تخصص پزشک و تعداد جلسات وابسته است.
برای اطلاع از نمونه قیمتهای منتشرشده، تفاوت هزینه هر ضایعه و معادل دلاری قیمتها میتوانید راهنمای کرایوتراپی و هزینه فریز زگیل در تهران در سال ۱۴۰۵ را بررسی کنید. قیمتها باید هنگام مراجعه دوباره استعلام شوند.
سوالات متداول درباره کرایوتراپی
آیا فریز زگیل درد دارد؟
ممکن است هنگام انجماد احساس سوزش یا درد کوتاهمدت ایجاد شود.
آیا زگیل بعد از کرایوتراپی برمیگردد؟
بله. بهویژه در زگیلهای ویروسی امکان باقیماندن ضایعه یا عود مجدد وجود دارد.
آیا کرایوتراپی جای زخم باقی میگذارد؟
گاهی ممکن است اسکار یا تغییر رنگ دائمی ایجاد شود؛ بنابراین تشخیص و انتخاب تکنیک مناسب اهمیت زیادی دارد.
چگونه پزشک مناسب کرایوتراپی پیدا کنیم؟
در طبیبو میتوانید متخصصان پوست، مو و زیبایی در ایران را بررسی و اطلاعات تخصص، خدمات و محل فعالیت آنها را مقایسه کنید.
منابع علمی و پزشکی
۱. مطالعه متاآنالیز ۲۰۲۶ درباره کرایوتراپی و فوتودینامیکتراپی — PubMed
۲. مرور علمی جدید کرایوتراپی پوست، اوت ۲۰۲۶
۳. آکادمی پوست آمریکا — درمان زگیل با روش انجماد
۴. سازمان NHS بریتانیا — عوارض و مراقبت بعد از کرایوتراپی
۵. مؤسسه ملی سرطان آمریکا — کاربردهای کرایوسرجری
اطلاعات این صفحه جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص، معاینه یا درمان توسط پزشک نیست.











